Thứ Hai, ngày 16 tháng 11 năm 2026

Xuất khẩu gần 500 tỷ USD sau 10 tháng: doanh nghiệp nội vẫn lép vế trước khối FDI

Vũ Diệu Linh · 16/11/2026 06:27 · cập nhật 16/11/2026 06:51 · đọc 3 phút
Xuất khẩu gần 500 tỷ USD sau 10 tháng: doanh nghiệp nội vẫn lép vế trước khối FDI

Việt Nam vừa chạm mốc xuất khẩu gần 500 tỷ USD chỉ sau 10 tháng năm 2026, đưa tổng quy mô thương mại vượt 1.000 tỷ USD. Nhưng đằng sau kỷ lục là khoảng cách ngày càng lớn giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Việt Nam vừa chạm mốc xuất khẩu kỷ lục, đạt gần 500 tỷ USD chỉ sau 10 tháng năm 2026, tăng trưởng 27,5 phần trăm so với cùng kỳ năm trước, tương ứng tăng 107,63 tỷ USD về giá trị tuyệt đối. Cùng với đó, tổng quy mô thương mại đã vượt mốc 1.000 tỷ USD. Những con số trên khẳng định vị thế của Việt Nam là một trung tâm sản xuất toàn cầu, nổi trội trong lĩnh vực điện tử, máy móc thiết bị, hàng dệt may, giày dép. Thế nhưng, khi bóc tách cơ cấu đằng sau kỷ lục, bức tranh lại phức tạp hơn nhiều, bởi phần lớn kim ngạch xuất khẩu đến từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Cứ 100 USD xuất khẩu thì hơn 81 USD thuộc về FDI

Xuất khẩu của doanh nghiệp FDI 10 tháng đạt 405,31 tỷ USD
Xuất khẩu của doanh nghiệp FDI 10 tháng đạt 405,31 tỷ USD - Ảnh: Báo Mới

Theo số liệu Cục Thống kê, trong gần 500 tỷ USD ngoại tệ thu từ xuất khẩu, doanh nghiệp FDI đóng góp tới 405,31 tỷ USD, chiếm 81,2 phần trăm, trong khi khối doanh nghiệp nội chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn 18,2 phần trăm, với 93,93 tỷ USD. Có thể hình dung, cứ 100 USD hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam thì có hơn 81 USD do doanh nghiệp FDI thực hiện, chưa đến 19 USD thuộc về doanh nghiệp nội địa.

Chênh lệch còn thể hiện rõ qua cán cân thương mại: khu vực FDI xuất siêu 25,76 tỷ USD, trong khi doanh nghiệp trong nước nhập siêu 37,83 tỷ USD, chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất, máy móc và thiết bị. Tăng trưởng của hai khu vực doanh nghiệp cũng đang có khoảng cách khá xa. Mười tháng qua, khối FDI tăng 33 phần trăm, còn doanh nghiệp nội tăng 8,2 phần trăm, tức tốc độ tăng trưởng của FDI đang gấp 4 lần doanh nghiệp trong nước.

Cơ cấu xuất khẩu 10 tháng năm 2026 theo số liệu của Cục Thống kê
Cơ cấu xuất khẩu 10 tháng năm 2026 theo số liệu của Cục Thống kê - Ảnh: Báo Mới

Sự tập trung về năng lực sản xuất của khu vực FDI thể hiện rõ ở nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực. Với máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, kim ngạch 10 tháng đạt 149,4 tỷ USD, trong đó khu vực FDI đóng góp khoảng 148,66 tỷ USD, tương đương 99,5 phần trăm. Tỷ trọng này ở nhóm điện thoại và linh kiện lên tới 99,9 phần trăm, còn máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác là 95,7 phần trăm.

Vì sao khoảng cách ngày càng lớn

Chia sẻ về câu chuyện tăng trưởng xuất khẩu, Tiến sĩ Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công thương), cho hay vài năm trước, doanh nghiệp trong nước từng vươn lên nắm giữ khoảng 25 đến 27 phần trăm tổng kim ngạch xuất khẩu của nền kinh tế. Tuy nhiên, những năm gần đây, tương quan giữa hai khu vực đã thay đổi đáng kể.

Vốn FDI vào Việt Nam tăng rất nhanh, khu vực FDI đầu tư mạnh, trong khi đầu tư tư nhân ở trong nước không theo kịp. Ông cũng chỉ rõ năng lực cạnh tranh giữa hai khu vực doanh nghiệp vẫn còn khoảng cách lớn. FDI thường mang theo công nghệ, tiềm lực tài chính, nhân lực, thị trường và năng lực quản trị. Trong khi đó, doanh nghiệp nội địa hiện tập trung nhiều ở các lĩnh vực nông, lâm, thủy sản và một số ngành như giày dép, dệt may, đồ gỗ.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Mục tiêu cần chinh phục: giá trị gia tăng thay vì quy mô

Minh chứng là kim ngạch nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện 10 tháng lên tới 215,25 tỷ USD, tăng 74,4 phần trăm, đưa nhập siêu nhóm hàng này lên 65,7 tỷ USD, cao nhất từ trước tới nay.

Theo ông Phương, đích đến là làm sao để doanh nghiệp Việt Nam thực sự giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động xuất khẩu và chiếm lĩnh những công đoạn có giá trị cao trong chuỗi sản xuất.

Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công thương, khẳng định gia tăng giá trị tạo ra trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu là mục tiêu cần chinh phục trong thời gian tới. Doanh nghiệp Việt cần từng bước trở thành đối tác trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI đang hoạt động tại Việt Nam, thay vì chỉ đứng ngoài hoặc tham gia ở những công đoạn đơn giản.

Nguồn tin: Báo Mới

Vũ Diệu Linh
Trưởng ban chuyên mục

Trưởng ban chuyên mục, điều phối tuyến bài và định hướng nội dung cho tòa soạn.