Cua, ghẹ tăng trưởng 32,6%: thủy sản Việt tiến gần mốc xuất khẩu 12 tỷ USD

Xuất khẩu thủy sản 10 tháng đạt gần 10,46 tỷ USD, tăng hơn 12%. Cua, ghẹ là điểm sáng mới với mức tăng 32,6%, cao nhất trong các mặt hàng chủ lực. Ngành cần thêm 1,5 tỷ USD để chạm mốc 12 tỷ USD.
Trong khi tôm và cá tra vẫn giữ vai trò chủ lực, một nhóm mặt hàng ít được chú ý hơn đang nổi lên như điểm sáng mới của ngành thủy sản Việt Nam: cua, ghẹ. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 10 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nhóm mặt hàng này tăng tới 32,6% so với cùng kỳ, mức tăng cao nhất trong các mặt hàng thủy sản chủ lực.
Tôm, cá tra giữ nhịp, cua ghẹ bứt phá

Tính chung 10 tháng, tôm mang về hơn 4,2 tỷ USD, tăng 9%; cá tra đạt gần 2 tỷ USD, tăng 11%. Riêng tháng 10, giá trị xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 1,32 tỷ USD, tăng 13,5%, cho thấy hoạt động thương mại của ngành vẫn duy trì nhịp tăng trưởng tích cực. Với kết quả này, ngành thủy sản cần thu về thêm hơn 1,5 tỷ USD trong hai tháng cuối năm để chạm mốc 12 tỷ USD cho cả năm 2026.
Đà tăng xuất khẩu đang có sự đóng góp ngày càng lớn từ các nhóm sản phẩm ngoài mặt hàng truyền thống. Diễn biến này mở thêm dư địa tăng trưởng cho doanh nghiệp, đồng thời giúp ngành giảm phụ thuộc vào một số sản phẩm chủ lực. Khi một ngành vốn quen với hai cái tên tôm và cá tra bắt đầu có thêm cua, ghẹ tăng trưởng hai con số, đó là dấu hiệu cho thấy cơ cấu sản phẩm đang đa dạng hơn theo hướng tích cực, chứ không chỉ là một tháng may mắn.
Trung Quốc, ASEAN trở thành động lực tăng trưởng
Xét theo thị trường, Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) và ASEAN đang đóng góp khoảng hai phần ba mức tăng kim ngạch toàn ngành. Riêng thị trường Trung Quốc đạt 2,62 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, nhu cầu tại Trung Quốc đang mở rộng từ các thành phố ven biển vào những tỉnh nội địa. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam đa dạng hóa sản phẩm, từ hải sản cao cấp đến thực phẩm chế biến sẵn, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hằng ngày.
Ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ giảm 1,2%, còn 1,63 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu tôm sang thị trường này giảm hơn 19%, cá tra giảm gần 13%. Sự dịch chuyển cho thấy doanh nghiệp thủy sản đang có thêm cơ hội tại châu Á, song cũng phải điều chỉnh chiến lược ở những thị trường truyền thống. Theo dự báo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), đến năm 2035, châu Á sẽ chiếm 75% lượng tiêu thụ thủy sản toàn cầu.
Điểm nghẽn từ nguyên liệu đến truy xuất nguồn gốc
Dù triển vọng xuất khẩu tích cực, VASEP cho rằng ngành thủy sản vẫn đối mặt nhiều điểm nghẽn ngay từ khâu sản xuất nguyên liệu. Hiện khoảng 80% tôm thẻ chân trắng bố mẹ phải nhập khẩu; với cá tra, thức ăn chiếm tới 70-80% giá thành nuôi. Khảo sát chuỗi tôm cũng ghi nhận mức tổn thất 8,8%. Những yếu tố này làm tăng chi phí sản xuất, khiến thủy sản Việt Nam chịu áp lực cạnh tranh với các quốc gia có lợi thế về quy mô và giá thành như Ecuador hay Ấn Độ.
Khả năng đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc cũng là hạn chế đáng kể. Trong số các cơ sở nuôi tôm nước lợ thuộc diện phải đăng ký, mới có 24,5% được cấp mã số. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt quy định về minh bạch nguồn gốc, an toàn thực phẩm và trách nhiệm môi trường. Bên cạnh áp lực về nguyên liệu và tiêu chuẩn, doanh nghiệp còn phải chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại.
Ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch VASEP, cho rằng nhiều quyết định quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng phải được đưa ra trước khi có đơn hàng, từ lựa chọn con giống, tổ chức vùng nuôi đến đầu tư thiết bị, chuẩn bị công suất và bố trí nguồn vốn. Theo đó, để duy trì đà tăng kim ngạch, ngành thủy sản cần chuyển từ cách tiếp cận chạy theo đơn hàng sang chủ động tổ chức chuỗi cung ứng, kiểm soát chất lượng và nâng cao giá trị sản phẩm.
Nguồn tin: Người Quan Sát



