Tranh cãi trong nội bộ MAGA về chính sách Venezuela

Trump đang cân nhắc dùng lực lượng tại Venezuela, nhưng nền tảng MAGA đang dần mất kiên nhẫn.

Cuộc phỏng vấn NBC News và lời tuyên bố “không loại trừ” chiến tranh

Trong buổi phỏng vấn với NBC News ngày 18/12, Tổng thống Donald Trump cho biết không loại trừ khả năng một cuộc xung đột quân sự với Venezuela. Ông cũng nhấn mạnh thời gian nắm quyền của Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro “không còn nhiều”.

Chiến dịch chống ma túy ở Caribe – bước đi gây căng thẳng

Đầu tháng 9, chính quyền Trump đã triển khai một chiến dịch quy mô lớn ở vùng biển Caribe nhằm tiêu diệt lưới buôn ma túy. Quân đội Mỹ đã không kích hơn 26 xuồng chở ma túy, gây tử vong cho ít nhất 100 người và làm tăng mức độ căng thẳng với Caracas.

Quan điểm của các chuyên gia và nhà phân tích

Matt Terrill, chiến lược gia Đảng Cộng hòa, cho rằng “MAGA nhìn chung vẫn ủng hộ các mục tiêu của Trump” và coi các cuộc không kích ở gần Venezuela là một nhiệm vụ chống ma túy đã được phê duyệt, không phải một cuộc chiến mới.

Justin Logan, giám đốc chương trình nghiên cứu chính sách ngoại giao tại Viện Cato, nhấn mạnh: “Nếu Mỹ phát động một cuộc chiến để lật đổ Maduro, giá trị chính trị sẽ tăng vọt và làm rạn nứt mạnh mẽ trong phong trào MAGA.”

Rủi ro nội bộ: MAGA có thể “lấy đá ghè chân”?

Theo một cuộc thăm dò gần đây, 53% cử tri bảo thủ không đồng ý với việc Trump dùng lực lượng mà không có sự chấp thuận của Quốc hội, và 76% cho rằng chính quyền liên bang chưa giải thích rõ lập trường của mình về khả năng sử dụng vũ lực tại Venezuela.

Rachel Bovard, phó chủ tịch tổ chức phi lợi nhuận CPI, tóm tắt: “MAGA thích nổ tung các xuồng ma túy, nhưng họ không muốn một cuộc chiến trên bộ với Venezuela.”

Phản hồi của Venezuela và triển vọng tương lai

Maduro đã ra lệnh hải quân Venezuela hộ tống các tàu dầu ra cảng để ngăn chặn việc lực lượng Mỹ bắt giữ chúng trên biển, đồng thời khẳng định không có dấu hiệu nhượng bộ trước áp lực từ Washington.

Patrick Hulme, phó giáo sư luật và khoa học chính trị tại Đại học Florida, nhận xét: “Trump muốn thể hiện mình là người cứng rắn, nhưng việc này có thể làm rạn nứt nội bộ MAGA nếu diễn biến leo thang.”

Với những diễn biến trên, khả năng MAGA sẽ tiếp tục ủng hộ các biện pháp “đánh trúng mục tiêu” như chiến dịch chống ma túy là cao, nhưng nếu Trump tiến tới một cuộc can thiệp quân sự toàn diện, phong trào này có thể đối mặt với một làn sóng phản đối mạnh mẽ và nội bộ bị chia rẽ.

Như Tâm (theo Reuters, Japan Times)

Ukraine đang nỗ lực thương thảo một cơ chế bảo đảm an ninh tương tự Điều 5 NATO để mở đường cho thỏa thuận hòa bình, nhưng Nga có khả năng phản đối mạnh mẽ.

Bối cảnh đàm phán tại Berlin

Vào ngày 14‑15/12, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cùng đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, đã ngồi lại với các quan chức châu Âu ở Berlin trong vòng khoảng 8 giờ. Các bên báo cáo đã đạt được mức đồng thuận khoảng 90% về khung kế hoạch chấm dứt xung đột.

Cam kết an ninh kiểu Điều 5 NATO là gì?

Điều 5 NATO quy định rằng một cuộc tấn công vào bất kỳ thành viên nào của liên minh sẽ được xem là tấn công vào toàn bộ NATO, và các thành viên sẽ phản hồi chung. Washington đã đề xuất mở rộng cơ chế này dưới dạng “đảm bảo an ninh tương tự Điều 5” dành riêng cho Ukraine, ngay cả khi Kiev từ bỏ nguyện vọng gia nhập NATO.

Các tài liệu đề xuất và phản hồi

Hai tài liệu chính được công bố sau các cuộc họp Berlin:

• Tài liệu 1: Phác thảo nguyên tắc chung, trong đó nêu rõ cam kết an ninh kiểu Điều 5 và các cơ chế hỗ trợ quân sự, tình báo.
• Tài liệu 2: “Văn kiện hợp tác quân đội” mô tả chi tiết cách lực lượng Mỹ và châu Âu sẽ phối hợp với quân đội Ukraine để ngăn chặn mọi hành động mở rộng của Nga.

Theo một quan chức Mỹ không muốn nêu danh tính, tài liệu này chứa các “kịch bản răn đe” chi tiết, bao gồm cả việc áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế và quân sự nếu Nga tiếp tục tấn công.

Phản ứng của các bên liên quan

Phía Mỹ cho biết đề xuất đang ở giai đoạn dự thảo đầu tiên, nhưng đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nhà lãnh đạo châu Âu. Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhấn mạnh rằng “Ukraine sẽ có khả năng tự bảo vệ lâu dài nhờ hỗ trợ đồng minh”.

Trong khi đó, Tổng thống Trump (tháng 8) đã tuyên bố Mỹ sẵn sàng cung cấp “không lực” (non‑lethal aid) cho các lực lượng châu Âu tại Ukraine. Các nhà lập pháp Mỹ, bao gồm thượng nghị sĩ Lindsey Graham, đang đẩy mạnh việc đưa đề xuất bảo đảm an ninh lên Thượng viện để có một thông điệp thống nhất.

Ngược lại, Nga qua Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov (16/12) khẳng định không chấp nhận sự hiện diện của binh sĩ NATO trên lãnh thổ Ukraine và yêu cầu Ukraine rút quân hoàn toàn khỏi Donbass. Nếu những yêu cầu này không được đáp ứng, cam kết kiểu Điều 5 “có thể chết yểu”.

Triển vọng và rủi ro

Đại diện NATO, tướng Alexus Grynkewich, đã nhấn mạnh rằng một “lực lượng đa quốc gia do châu Âu dẫn đầu” với khoảng 800.000 binh sĩ có thể được thành lập để hỗ trợ Ukraine, dù chưa rõ lực lượng này có được triển khai trên đất Ukraine hay không.

Hệ thống giám sát lệnh ngừng bắn do Mỹ dẫn dắt, kết hợp trinh sát không người lái và thông tin tình báo, sẽ giúp phát hiện sớm các vi phạm của Nga. Tuy nhiên, không có cam kết rõ ràng rằng Mỹ sẽ can thiệp quân sự nếu các lực lượng châu Âu bị tấn công.

Những quan sát viên cho rằng, cho dù các cam kết pháp lý được ký kết, việc không có sự tham gia của Nga trong các vòng đàm phán Berlin vẫn là “rào cản lớn nhất” cho một thỏa thuận hòa bình bền vững.

“Mặc dù cam kết an ninh nghe rất hứa hẹn, chúng ta vẫn chưa biết chi tiết cụ thể nào sẽ được thực thi”, ông Donald Tusk, Thủ tướng Ba Lan, nhận xét.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán có thể kéo dài tới cuối năm, các nhà hoạch định chính sách cần theo dõi chặt chẽ các diễn biến và chuẩn bị kịch bản dự phòng cho cả hai phía.

Thanh Tâm (Theo WSJ, Washington Post, AFP, Politico)

Việc Trump triệu hồi đồng loạt gần 30 đại sứ Mỹ đang gây lo ngại sâu rộng về khả năng làm rỗng vị trí lãnh đạo và giảm hiệu quả ngoại giao của Hoa Kỳ.

Lý do và quy trình triệu hồi đại sứ

Vào ngày 24/12, 10 nghị sĩ Dân chủ thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện đã gửi thư yêu cầu Tổng thống Trump đảo ngược quyết định triệu hồi các đại sứ. Họ mô tả hành động này là “động thái chưa từng có tiền lệ” và cho rằng số vị trí trống trên toàn cầu đã vượt quá 100.

Theo báo cáo truyền thông Mỹ, ít nhất 29 đại sứ tại châu Phi, châu Á, châu Âu, Trung Đông và Nam Mỹ đã nhận thông báo nhiệm kỳ sẽ kết thúc vào tháng 1/2026. Họ được bổ nhiệm dưới thời Tổng thống Joe Biden và đã vượt qua đợt rà soát nhân sự đầu nhiệm kỳ thứ hai của Trump.

Phản hồi của Bộ Ngoại giao

Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định việc triệu hồi là “quy trình tiêu chuẩn của bất kỳ chính quyền nào” và nhấn mạnh đại sứ là người đại diện cá nhân của Tổng thống, do đó Tổng thống có quyền quyết định thời gian họ ở lại.

Những lời cảnh báo từ các chuyên gia

John Dinkelman, Chủ tịch Hiệp hội Ngoại giao Mỹ (AFSA) với gần 40 năm kinh nghiệm, cho biết quyết định này “chưa từng có tiền lệ” và so sánh nó với việc Washington “tự rút những cầu thủ chủ lực khỏi sân” ngay trước các ván cờ ngoại giao quan trọng.

Ông nhấn mạnh: “Đó là hành động phá hoại bộ máy ngoại giao của Mỹ. Các đại sứ đã cống hiến cả đời cho sự nghiệp ngoại giao, và việc thay họ bằng nhân sự mới sẽ mất thời gian để xây dựng lại mạng lưới quan hệ và lòng tin.”

Cameron Hudson, cựu quan chức phụ trách châu Phi, cho rằng quyết định này phản ánh phong cách “cá nhân hóa” của Trump: khi ông muốn can thiệp trực tiếp, vị trí đại sứ không quan trọng; khi không cần, các quốc gia này sẽ bị bỏ qua trong chiến lược.

Tác động khu vực: Trường hợp châu Phi

Thực tế, các đại sứ quán Mỹ tại châu Phi đã thiếu nhân sự từ lâu. Việc triệu hồi thêm 13 đại sứ sẽ nâng tổng số vị trí lãnh đạo cấp cao còn trống lên khoảng 30, trong khi Nhà Trắng chưa đề cử người thay thế cho Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách châu Phi.

Tibor Nagy, cựu quan chức cao cấp phụ trách châu Phi dưới thời Trump, cảnh báo rằng khoảng trống quá lớn sẽ làm giảm khả năng triển khai chính sách, nhất là khi khu vực đang chịu áp lực từ các cuộc đảo chính và xung đột kéo dài.

Phản ứng chính trị và rủi ro chiến lược

Các thượng nghị sĩ Dân chủ cảnh báo rằng việc bỏ trống hàng loạt vị trí đại sứ tạo cơ hội cho các đối thủ như Trung Quốc và Nga tăng ảnh hưởng tại các khu vực trọng yếu.

Trong thư gửi Trump, họ nhấn mạnh rằng việc thay người liên tục sẽ “làm giảm uy tín, an ninh và khả năng bảo vệ công dân, doanh nghiệp Mỹ ở nước ngoài”.

Dinkelman kết luận: “Nếu chúng ta thay người hàng loạt theo mỗi chính quyền, Mỹ sẽ mất dần khả năng làm ngoại giao, không hoàn thành công việc nào và cuối cùng tổn hại chính đất nước.”

Trong bối cảnh này, dù chính quyền Trump cho rằng việc triệu hồi phù hợp với phong cách lãnh đạo, các nhà phân tích vẫn lưu ý rằng phần lớn công việc thực thi và theo dõi chính sách vẫn cần đại sứ quán đảm nhiệm.

Kết luận: Việc triệu hồi đồng loạt gần 30 đại sứ có thể tạo ra khoảng trống lãnh đạo nghiêm trọng, làm suy yếu năng lực ngoại giao và mở ra không gian cho các đối thủ quốc tế. Các nhà hoạch định chính sách cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thực hiện những thay đổi quy mô này.