Thủy sản Việt Nam chạm mốc gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025, mở ra cuộc đua tốc độ và chuẩn mực xanh cho năm 2026.

Tổng quan kim ngạch và tốc độ tăng trưởng cuối năm

Quý IV 2025 được ví như đoạn nước rút quyết định trên đường đua thương mại. Xuất khẩu thủy sản đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước, trong đó tháng 12 đóng góp 954,5 triệu USD (+9,2%). Đây là dấu hiệu mạnh mẽ cho thấy nhu cầu toàn cầu đã phục hồi và doanh nghiệp Việt Nam đã “điều nhịp” sản xuất‑giao hàng một cách linh hoạt.

Cấu trúc mặt hàng: Tôm dẫn đầu, cá ngừ gặp khó khăn

Trong danh mục sản phẩm, tôm vẫn là ngôi sao sáng nhất với kim ngạch khoảng 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu bùng nổ tại các thị trường châu Á, nhất là Trung Quốc.

Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% trong quý IV do thiếu nguyên liệu, chi phí đánh bắt tăng và áp lực từ các quy định IUU và MMPA của Mỹ.

Những nhóm hải sản khác

• Mực và bạch tuộc tăng 20,4%.
• Cua ghẹ tăng 20,9%.
• Nhóm tôm (không bao gồm tôm hùm) tăng 16,8% lên 1,244,0 triệu USD.

Doanh nghiệp dẫn đầu và chiến lược chuyển dịch thị trường

Top doanh nghiệp năm 2025:

• STAPIMEX – 309,8 triệu USD.
• Minh Phú (Cà Mau & Hậu Giang) – hơn 542 triệu USD.
• Vĩnh Hoàn – vị trí số 1 về cá tra với 249,0 triệu USD.

Những tên tuổi như Phát Lợi, An Hải và CASES cũng đã vươn lên nhờ tập trung vào sản phẩm chế biến sâu và khai thác thị trường Trung Quốc.

Chiến lược đa dạng hoá thị trường đã giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi Mỹ áp dụng thuế chống bán phá giá (tôm POR19) và các quy định MMPA. Nhiều công ty đã chuyển hướng sang khối CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD), tạo nên “giỏ thị trường” ổn định.

Thách thức thương mại xanh và yêu cầu tuân thủ

Quý IV 2025 cũng là thời điểm các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA trở nên rõ rệt, đặc biệt đối với nhóm hải sản khai thác. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải minh bạch hoá chuỗi cung ứng, triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc và nâng chuẩn kiểm soát chất lượng.

Thị trường Mỹ sẽ áp dụng lệnh cấm nhập khẩu 12 loài cá không được công nhận tương đương từ 1/1/2026, đồng thời chờ công bố kết quả thuế chống bán phá giá tôm POR19 vào cuối tháng 2/2026. Những thay đổi này có thể làm tăng chi phí và kéo dài thời gian thông quan.

Triển vọng 2026: Đua tốc độ và chuẩn mực xanh

Đối với năm 2026, thước đo thành công không còn chỉ là kim ngạch mà còn là khả năng thích ứng với yêu cầu “thương mại xanh”. Các doanh nghiệp cần:

1. Tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng (gia công sâu, đóng gói hiện đại).
2. Chuẩn hoá quy trình lạnh, giảm thời gian chuỗi cung ứng.
3. Đầu tư hệ thống quản trị tuân thủ: nhật ký khai thác, chứng chỉ bảo vệ động vật biển, và hệ thống truy xuất nguồn gốc.
4. Tiếp tục đa dạng hoá thị trường, giảm phụ thuộc vào một khu vực duy nhất.

Như vậy, dù kim ngạch 2025 đạt gần 11,3 tỷ USD là một cột mốc ấn tượng, nhưng “trần tiêu chuẩn” ngày càng cao sẽ là thách thức lớn nếu doanh nghiệp không chuẩn bị cho mình một mô hình tăng trưởng bền vững.

Hãy chia sẻ quan điểm của bạn: Doanh nghiệp của bạn đã chuẩn bị như thế nào để đáp ứng tiêu chuẩn xanh trong năm 2026?