TPHCM chỉ thực sự bứt phá khi phát huy vai trò vùng động lực then chốt, trở thành cực tăng trưởng quốc gia và trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics của khu vực.

Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, nhấn mạnh rằng các cơ chế, chính sách ưu đãi do Quốc hội thông qua đã tạo nền tảng vững chắc cho thành phố thực hiện những bước đột phá sau khi sáp nhập.

1. Bối cảnh và tiềm năng kinh tế

TPHCM đóng góp khoảng 20‑22% GDP toàn quốc, sở hữu quy mô kinh tế lớn, nguồn nhân lực dồi dào và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh. Tuy nhiên, thành phố đang đối mặt với hạ tầng quá tải, không gian phát triển hạn chế và nhu cầu nguồn lực đầu tư công ngày càng cao.

2. Nhiệm vụ trọng tâm từ dự thảo văn kiện Đại hội 14

• Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường: xóa bỏ rào cản hành chính, minh bạch hoá chính sách đất đai, đầu tư và tài chính.
• Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước: tập trung vào các lĩnh vực then chốt, áp dụng quản trị hiện đại và tách chức năng chủ sở hữu‑quản lý.
• Phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân: hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận vốn, công nghệ và chuỗi giá trị toàn cầu.
• Thiết lập mô hình tăng trưởng mới: chuyển từ tăng trưởng chiều rộng sang chiều sâu, dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao.

3. Đột phá thể chế và môi trường kinh doanh

Quốc hội đã thông qua một loạt ưu đãi vượt trội, bao gồm:

• Miễn giảm thuế và ưu đãi thủ tục đầu tư trong khu vực FTZ.
• Quyền sử dụng ngoại tệ linh hoạt cho các dự án chiến lược.
• Giữ lại 100% nguồn thu từ quỹ đất TOD để tái đầu tư vào hạ tầng giao thông và đô thị.
• Tăng quyền tự chủ và phân cấp mạnh mẽ cho địa phương.

4. Đầu tư hạ tầng liên vùng và đa phương thức

Để khai thác tối đa lợi thế địa lý sau sáp nhập, TPHCM cần:

• Đẩy nhanh xây dựng các tuyến cao tốc, đường sắt liên tỉnh và mạng lưới metro (đặc biệt là tuyến TPHCM‑Bình Dương).
• Mở rộng cảng Cái Mép‑Thị Vải, nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất và phát triển sân bay quốc tế mới.
• Đầu tư đồng bộ các dự án nhà ở, trường học, bệnh viện đáp ứng nhu cầu dân số siêu đô thị.

5. Tư duy quản trị – “nhạc trưởng” kiến tạo vùng

TPHCM không còn là chỉ đơn thuần một đơn vị hành chính mà phải trở thành “nhạc trưởng” điều phối phát triển khu vực. Điều này đòi hỏi:

• Thiết lập cơ chế điều phối liên tỉnh, tránh chồng chéo chức năng.
• Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát triển dựa trên tiềm năng địa phương: ví dụ, logistics ở Bà Rịa‑Vũng Tàu, công nghiệp công nghệ cao ở Bình Dương, tài chính‑dịch vụ ở trung tâm TPHCM.
• Rút gọn bộ máy hành chính: giảm số đơn vị từ 273 xuống còn 102 để tăng tốc độ ra quyết định.

6. Kết luận – Định hướng tương lai

Nếu thực hiện đồng bộ các cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng và liên kết vùng, TPHCM sẽ không chỉ là cực tăng trưởng quốc gia mà còn là trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Sự kết hợp giữa Bình Dương (công nghiệp công nghệ cao), Vũng Tàu (cảng biển và du lịch) và trung tâm TPHCM (tài chính‑dịch vụ) sẽ tạo thành một tam giác động lực mạnh mẽ, kết nối Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long.

TPHCM phải thực sự trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng, đưa thành phố lên tầm siêu đô thị châu Á.