PNJ – Từ câu chuyện tăng trưởng mẫu mực đến thử thách quản trị khi công ty con PNJP, “nhà máy in hàng”, bị thanh tra NHNN chỉ ra vi phạm AML và thuế.

Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại chính tại PNJP

Trong hơn hai thập kỷ, PNJ đã xây dựng một hệ sinh thái bán lẻ trang sức khép kín: từ thiết kế, chế tác đến phân phối qua hơn 300 cửa hàng trên toàn quốc. Tuy nhiên, quyết định thanh tra số 01/KL‑TTRA ngày 31/12/2025 của Chi nhánh Khu vực 2 Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chỉ ra những sai sót quan trọng trong việc tuân thủ phòng, chống rửa tiền (AML) và quy định thuế tại Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP).

Thanh tra dựa trên Quyết định số 139/QĐ‑TTRA ngày 08/10/2025, tập trung vào ba khía cạnh: (1) tuân thủ pháp luật trong kinh doanh vàng và trang sức; (2) chế độ kế toán, thuế và sử dụng hóa đơn; (3) thực hiện các quy định AML.

Những điểm nổi bật của thanh tra:

• Không kịp thời phân công, đăng ký thông tin cán bộ chịu trách nhiệm AML.
• Sai sót trong lưu trữ hồ sơ khách hàng (KYC) và báo cáo giao dịch lớn.
• Khai sai kỳ tính thuế cho một số nghiệp vụ, dù không dẫn đến thiếu thuế thực tế.

Những vi phạm này đã dẫn tới quyết định xử phạt hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời gửi văn bản cho các cơ quan liên quan (Thuế TP.HCM,…) để xem xét xử lý.

PNJP – “Nhà máy in hàng” vô hình nhưng chiếm phần lớn doanh thu PNJ

Theo báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, đá quý – mảng doanh thu chính của tập đoàn. Trong quý III/2025, doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 99,5% tổng doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ).

Điều này khiến PNJP được ví như “nhà máy in hàng”: nếu PNJ là khuôn mặt bán lẻ, PNJP là động cơ tạo ra doanh thu.

Kiến nghị và khuyến nghị của NHNN

Thanh tra đề xuất 03 kiến nghị và 02 khuyến nghị, bao gồm:

1. Tăng cường cơ chế phân công, giám sát AML tại công ty con.
2. Chuẩn hoá quy trình lưu trữ hồ sơ khách hàng và báo cáo giao dịch lớn.
3. Rà soát, điều chỉnh quy trình khai thuế để tránh sai sót trong tương lai.

Những đề xuất này không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là lời cảnh tỉnh về cách các tập đoàn gia đình Việt Nam thiết kế cấu trúc quản trị khi mở rộng quy mô.

Quan điểm chuyên gia: Rủi ro ESG và nhu cầu tái cấu trúc kiểm soát nội bộ

Trong bối cảnh nhà đầu tư toàn cầu ngày càng chú trọng tiêu chuẩn ESG, các “vết xước” về AML và thuế có thể nhanh chóng biến thành rủi ro hệ thống. Các nhà phân tích (ví dụ Bloomberg, Reuters) đã nhấn mạnh rằng thị trường sẽ đánh giá sâu hơn vào khả năng kiểm soát nội bộ và minh bạch của tập đoàn, chứ không chỉ dừng lại ở mức phạt tài chính.

Đối với PNJ, câu hỏi then chốt không phải là mức phạt hiện tại, mà là liệu tập đoàn có thực hiện tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ ở PNJP, tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu, và nâng chuẩn AML, thuế lên tiêu chuẩn khu vực hay không.

Nhà đầu tư, nhà quản trị và các cơ quan giám sát đều đang chờ đón một bản đồ minh bạch hơn về “hộp đen” trong cấu trúc của PNJ.