Nội dung chính
Mỹ quyết định rút khỏi 66 tổ chức quốc tế, trong đó có các cơ quan quan trọng của Liên Hợp Quốc, tạo ra một cú sốc lớn cho nền đa phương.
Bối cảnh quyết định rút khỏi 66 tổ chức
Vào ngày 7/1, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh đình chỉ hỗ trợ tài chính và thành viên của Hoa Kỳ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế. Quyết định này xuất phát từ một cuộc rà soát toàn diện về mức độ tham gia và chi phí của Mỹ trong các cơ chế đa phương.
Các tổ chức bị ảnh hưởng
Danh sách bao gồm:
- Các cơ quan và ủy ban của Liên Hợp Quốc liên quan đến khí hậu, lao động, di cư.
- UN Women – cơ quan thúc đẩy bình đẳng giới.
- Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc – tập trung vào kế hoạch hoá gia đình và sức khỏe bà mẹ.
- Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD).
- Diễn đàn Năng lượng Quốc tế (IEA) và Sổ đăng ký Vũ khí Thông thường của Liên Hợp Quốc.
- Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) – nền tảng pháp lý cho Hiệp định Paris.
Lý do và quan điểm của chính quyền Trump
Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng nhiều tổ chức “trùng lặp, quản lý kém, lãng phí và bị chi phối bởi các nhóm không phục vụ lợi ích quốc gia”. Theo đó, Washington sẽ chỉ tài trợ cho những cơ quan phù hợp với chương trình nghị sự của mình và ngừng hỗ trợ những dự án không mang lại lợi ích trực tiếp cho Mỹ.
Daniel Forti, Trưởng bộ phận Liên Hợp Quốc tại International Crisis Group, nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến cách tiếp cận đa phương của Mỹ theo kiểu ‘hoặc là theo cách của chúng tôi, hoặc không có gì cả’”.
Tác động dự kiến lên kinh tế và môi trường toàn cầu
1. Giảm nguồn tài trợ cho UN: Mỹ hiện đóng góp khoảng 22 % ngân sách thường xuyên của Liên Hợp Quốc – mức đóng góp bắt buộc. Tuy nhiên, theo phát ngôn viên Stephane Dujarric, Mỹ đã không thanh toán bất kỳ khoản nào trong năm qua và đang nợ khoảng 1,5 tỷ USD.
2. Rủi ro cho các chương trình khí hậu: Việc rút khỏi UNFCCC và Công ước Khung sẽ làm suy yếu cơ chế tài trợ cho các nước đang phát triển, làm chậm tiến độ thực hiện các cam kết giảm phát thải.
3. Ảnh hưởng tới phụ nữ và sức khỏe cộng đồng: UN Women và Quỹ Dân số sẽ mất nguồn tài trợ quan trọng, gây gián đoạn các dự án giáo dục giới tính, phòng ngừa bạo lực và chăm sóc sức khỏe bà mẹ.
4. Thị trường năng lượng sạch: Các tổ chức như IEA cung cấp dữ liệu chuẩn cho các chính sách năng lượng xanh. Khi Mỹ rút lui, các quốc gia khác có thể nắm bắt cơ hội thương mại và việc làm trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, khiến doanh nghiệp Mỹ mất lợi thế cạnh tranh.
Phản hồi của cộng đồng quốc tế và các chuyên gia
Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres bày tỏ “sự tiếc nuối sâu sắc” và nhấn mạnh rằng khoản tài trợ của Mỹ là “nghĩa vụ bắt buộc”.
Gina McCarthy, cựu Cố vấn Khí hậu Nhà Trắng, cho rằng: “Hoa Kỳ trở thành quốc gia duy nhất không tham gia UNFCCC, làm mất đi vai trò lãnh đạo trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.”
David Widawsky, Giám đốc Viện Tài nguyên Thế giới, cảnh báo: “Doanh nghiệp Mỹ sẽ mất cơ hội việc làm và lợi nhuận khi các quốc gia khác chiếm lĩnh thị trường năng lượng sạch đang bùng nổ.”
Kết luận
Việc Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế không chỉ là một bước đi chính trị nội bộ mà còn tạo ra chuỗi phản ứng sâu rộng trên toàn cầu – từ tài chính UN, các chương trình khí hậu, đến quyền phụ nữ và cơ hội kinh tế. Trong bối cảnh các đối thủ như Liên minh Viễn thông Quốc tế và Tổ chức Hàng hải Quốc tế đang gia tăng ảnh hưởng, câu hỏi còn lại là liệu Washington có thể duy trì vị thế lãnh đạo khi tự cô lập mình khỏi hệ thống đa phương?
Bạn nghĩ quyết định này sẽ thay đổi cân bằng quyền lực toàn cầu như thế nào? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.
