Nội dung chính
Cuộc tranh tài địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc ở Mỹ Latin
Mỹ và Trung Quốc đang chuyển cuộc tranh tài địa chiến lược sang Mỹ Latin, khiến khu vực này trở thành “sân sau” mới của Washington.
1. Bối cảnh: Hai siêu cường chuyển sang “sân sau”
Trong phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 23/12, phó đại diện thường trực phái đoàn Trung Quốc tại LHQ, Tôn Lôi, lên tiếng phản đối “mọi hành động đơn phương và bắt nạt” của Mỹ, đặc biệt là lệnh phong tỏa vùng biển Venezuela. Cuộc họp được tổ chức theo yêu cầu của Venezuela và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Nga và Trung Quốc.
2. Chiến lược của Washington
Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) của chính quyền Trump, công bố đầu tháng 12, đã chuyển trọng tâm từ Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sang khu vực Tây bán cầu. NSS nhấn mạnh việc ngăn chặn các cường quốc bên ngoài xâm nhập vào “sân sau” của Washington, bao gồm việc kiểm soát các tài sản chiến lược như kênh đào Panama, cảng biển Caribe và các trung tâm hậu cần mới nổi.
Đại sứ Mỹ Mike Waltz khẳng định Mỹ sẽ làm mọi cách để “bảo vệ Tây bán cầu, biên giới và người dân” và tái khẳng định cáo buộc Venezuela do Tổng thống Nicolás Maduro điều hành băng đảng ma túy Cartel de los Soles, dù chưa có bằng chứng công khai.
3. Chiến lược của Bắc Kinh
Khoảng một tuần sau, Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố “Sách trắng” về chính sách đối với Mỹ Latin và Caribe. Tài liệu này không chỉ nhấn mạnh hợp tác kinh tế mà còn cam kết viện trợ “không ràng buộc” trên các lĩnh vực: nông nghiệp, hạ tầng, trí tuệ nhân tạo và hàng không vũ trụ. Theo nhà phân tích Catherine Osborn (Foreign Policy), đây là phản bác trực tiếp với cách tiếp cận “đánh trúng” của NSS.
Jianli Yang, Chủ tịch Tổ chức Sáng kiến Quyền lực Công dân ở Mỹ, nhận xét: “Với thông điệp ‘không kèm điều kiện về chính trị’, Bắc Kinh đã đánh trúng tâm lý mệt mỏi của các nước Mỹ Latin với các yêu cầu minh bạch và quản trị từ phương Tây.”
4. Phản ứng của các quốc gia Mỹ Latin
Hầu hết các chính phủ ở khu vực đang cố duy trì cân bằng giữa hai siêu cường. Brazil và Mexico thường ủng hộ quan điểm thương mại của Trung Quốc, dù đã áp thuế bảo hộ đối với hàng Trung Quốc trong năm nay. Argentina, ngược lại, duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ nhưng vẫn gia hạn thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với Trung Quốc.
5. Dự báo và rủi ro
Chuyên gia Oliver Stuenkel (Carnegie) cảnh báo: “Áp lực đơn phương của Trump có thể mang lại những thỏa thuận ngắn hạn, nhưng lâu dài các quốc gia Latin có xu hướng tìm đến đối tác ít ràng buộc hơn – chính là Trung Quốc.”
Lệnh phong tỏa Venezuela, cùng với lời hứa triển khai hạm đội lớn nhất từng có ở khu vực, là minh chứng cho chiến dịch áp lực của Washington. Tuy nhiên, nếu căng thẳng leo thang, nguy cơ xung đột trực tiếp sẽ tăng cao, đồng thời mở ra không gian cho Trung Quốc củng cố vị thế kinh tế và chính trị.
Những tuyên bố của Tổng thống Trump trong buổi phỏng vấn NBC News ngày 18/12, khi ông không loại trừ khả năng chiến tranh với Venezuela, cho thấy mức độ leo thang mới nhất của chiến dịch áp lực. Các chuyên gia dự đoán, nếu Mỹ không điều chỉnh chiến lược, khu vực có thể rơi vào vòng quay phụ thuộc vào các gói hỗ trợ kinh tế của Trung Quốc.
Thanh Tâm (Theo Xinhua, National Review, Foreign Policy)
